BIOMEDICINSKA ISTRAŽIVANJA

Godište 11, broj 2, decembar 2020.


ORIGINALNI NAUČNI RADOVI

Prehrambene navike i početak gojaznosti među studentima medicine u Banjoj Luci

Suzana Savić, Gordana Tešanović, Larisa Gavran, Saša Stanivuković

Biomedicinska istraživanja 2020;11(2):102–109 doi:10.7251/BII2002102S

PDF 

Sažetak


Prehrambene navike i početak gojaznosti među studentima medicine u Banjoj Luci

Suzana Savić1,2, Gordana Tešanović1,2, Larisa Gavran3, Saša Stanivuković4


1Dom zdravlja Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Banjoj Luci, Medicinski fakultet, Odsjek Porodična medicina, Republika Srpska,
Bosna i Hercegovina
3Univerzitet u Zenici, Medicinski fakultet, Odsjek Porodična medicina, Bosna i Hercegovina
4Univerzitet u Banjoj Luci, Medicinski fakultet, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije iz 2016. godine, više od 1.9 milijardi odraslih osoba iznad 18 godina ima prekomjernu tjelesnu težinu, više od 650 miliona su gojazni. Kvalitet ishrane tokom studiranja prvenstveno zavisi od navika stečenih u porodici, dostupnosti namirnica i obroka koje konzumiraju u restoranima studentske ishrane. Cilj studije je bio da se ispita prisustvo gojaznosti i primjena pravilne ishrane kod studenata Medicinskog fakulteta Univerziteta u Banjoj Luci u odnosu na pol i godine studija.
Metode. Istraživanje je prospektivno desktriptivna studija provedena na studentskoj populaciji svih šest godina studijskog programa medicina Medicinskog fakulteta Univerziteta u Banjoj Luci upotrebom validiranog upitnika – Upitnik za istraživanje rizika ponašanja mladih (Youth Risk Behavior Survey Questionnaires). Studija se provodila nakon odobrenja Etičkog komiteta medicinskog fakulteta, po tipu anonimnog anketiranja, tokom zimskog semestra školske 2017/2018. godine.
Rezultati. Od ukupnog broja studenata (601) u istraživanju je učestvovalo 543 studenta, 327 (60,2%) ženskog i 216 (39,8%) muškog pola. Najveći procenat ispitanika (62,1%) je bio normalno uhranjen, a 2,4% ispitanika je imalo gojaznost I stepena. Ženski ispitanici su u najvećem procentu (75,7%) bili normalno uhranjeni, a muški (73,2%) su imali prekomjernu tjelesnu težinu. Najveći dio ispitanika, 57,5%, svakodnevno je doručkovalo, više ispitanici ženskog pola (60,6%) u odnosu na ispitanike muškog pola (51,9%). U odnosu na godine studije, svakodnevno doručkuju u najvećem procentu studenti treće godine (59,4%), a u najmanjem procentu studenti pete godine (55,0%).
Zaključak. Prekomjerna tjelesna težina je bila prisutnija kod ispitanika muškog pola, dok su ispitanici ženskog pola u najvećem procentu bili normalno uhranjeni.
Ključne riječi: student medicine, stepen uhranjenosti, navike u ishrani

Znanje ili neznanje o pravilnoj upotrebi inhalatora među lekarima u primarnoj zdravstvenoj zaštiti, Srbija

Marina B. Fišeković Kremić

Biomedicinska istraživanja 2020;11(2):110–118 doi:10.7251/BII2002110F

PDF 

Sažetak


Znanje ili neznanje o pravilnoj upotrebi inhalatora među lekarima u primarnoj zdravstvenoj zaštiti, Srbija

Marina B. Fišeković Kremić


Dom zdravlja “Novi Beograd”, Beograd, Srbija

Uvod. U svakodnevnoj upotrebi većina pacijenata pravi greške u upotrebi inhalatora. Lekari primarne zdravstvene zaštite imaju važnu ulogu u sprečavanju nepravilne upotrebe inhalatora. Cilj ove studije je da se proceni nivo znanja o pravilnoj upotrebi inhalatora među lekarima primarne zdravstvene zaštite i način sticanja znanja o adekvatnoj tehnici inhalacije.
Metode. Ovo je studija preseka, sprovedena marta 2019. u Beogradu, Srbija. Uzorak su činili lekari koji rade u domovima zdravlja u Srbiji. Podaci su prikupljeni upitnikom. Rezultati su prikazani parametrima deskriptivne statistike. Razlika između dve posmatrane grupe i ostalih promenjivih testirana je Hi kvadrat testom. Podaci su analizirani SPSS 20.
Rezultati. Istraživanjem je obuhvaćeno 364 lekara primarne zdravstvene zaštite. Od ukupnog uzorka, 86,5% su činile osobe ženskog pola. Prosečno radno iskustvo iznosilo je 19±11,22 godine. Polovina ispitanika su specijalisti opšte medicine (53%). Većina ispitanika znanje o pravilnoj upotrebi inhalatora stekla je na predavanjima i radionicama (50,3%). Lekari su pokazali nezadovoljavajući nivo znanja.
Zaključak. Lekari primarne zdravstvene zaštite poseduju neadekvatna znanja i veštine o pravilnoj upotrebi inhalatora. Predavanja i radionice nisu dovoljan način edukacije lekara o pravilnoj upotrebi inhalatora.
Ključne reči: inhalatori, znanje, edukacija, opšta praksa

Povezanost ovisnosti o kupovini sa negativnim emocionalnim stanjima i opštim zadovoljstvom zdravljem i životnim stilom

Nina Eraković, Šemsudin Porčić, Mira Spremo

Biomedicinska istraživanja 2020;11(2):119–125 doi:10.7251/BII2002119E

PDF 

Sažetak


Povezanost ovisnosti o kupovini sa negativnim emocionalnim stanjima i opštim zadovoljstvom zdravljem i životnim stilom

Nina Eraković, Šemsudin Porčić, Mira Spremo


Univerzitet u Banjoj Luci, Medicinski fakultet, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Dosadašnja istraživanja pokazuju da je kompulzivna kupovina rastući problem današnjice kroz koju veliki broj ljudi, naročito žena, kanališe svoje probleme u svakodnevnom životu i funkcionisanju. Cilj je istražiti da li postoji povezanost između kompulzivne kupovine, emocionalnih stanja, stresa, te opšteg zadovoljstva zdravljem i životnim stilom.
Metode. U istraživanju je učestvovalo ukupno 100 ispitanica. Za procjenu domena kupovine korišćen je skrining test za kompulzivnu kupovinu, za negativna emocionalna stanja DASS test (depresija, anksioznost i stres), a za treći domen, koji obuhvata tjelesno i psihičko zdravlje, socijalne odnose i okolinu, korišćen je upitnik Svjetske zdravstvene organizacije – WHOQOL-BREF.
Rezultati. Studija je pokazala postojanje statistički značajne korelacije između kompulzivne kupovine i anksioznosti (r=,236, p<0,01), kompulzivne kupovine i depresije (r=,360, p<0,01), kao i kompulzivne kupovine i stresa (r=,378, p<0,01). Rezultati WHOQOL-BREF testa pokazuju da postoji negativna korelacija kompulzivne kupovine i tjelesnog zdravlja (r=-,253, p<0,05), dok psihičko zdravlje ne pokazuje značajnu korelaciju sa kompulzivnom kupovinom. Socijalni odnosi takođe pokazuju značajnu negativnu korelaciju u odnosu na kompulzivnu kupovinu (r=-,355, p<0,01), kao i društvena sredina, tj. okolina u odnosu na kompulzivnu kupovinu (r=-,430, p<0,01).
Zaključak. Žene koje su sklonije kompulzivnoj kupovini češće razvijaju negativna osjećanja tipa anksioznosti i depresije. Češće pokazuju stresno reagovanje, manje se osjećaju zdravim, njihovi socijalni odnosi i funkcionisanje u društvenoj sredini su im znatno narušenjiji u odnosu na žene koje kupuju manje.
Ključne riječi: kompulzivna kupovina, anksioznost, depresija, zdravlje, stres

Povezanost subjektivnog osjećaja zadovoljstva i kvaliteta života starih osoba

Nataša Egeljić-Mihailović, Jelena Pavlović, Duška Jović, Darija Knežević

Biomedicinska istraživanja 2020;11(2):126–135 doi:10.7251/BII2002126E

PDF 

Sažetak


Povezanost subjektivnog osjećaja zadovoljstva i kvaliteta života starih osoba

 

Nataša Egeljić-Mihailović1,3, Jelena Pavlović2, Duška Jović3, Darija Knežević3


1Univerzitetski klinički centar Republike Srpske, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
3Univerzitet u Banjoj Luci, Medicinski fakultet, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Cilj rada je bio da se ispita povezanost subjektivnog osjećaja zadovoljstva i kvaliteta života kod starih osoba u odnosu na demografske karakteristike, zdravstveni, socijalni i finansijski status.
Metode. Uzorak u ovom istraživanju činilo je 159 ispitanika oba pola, starije životne dobi. Svi ispitanici su uzorkovani u Banjoj Luci, u prostorijama Udruženja penzionera Republike Srpske, klubovima penzionera, prilikom dolaska u određene finansijske institucije radi pomoći, otvaranja računa i slično, kao i prostorima gdje se penzioneri okupljaju radi druženja i razgovora. Kao instrument istraživanja korišćen je anketni upitnik izrađen za potrebe ovog rada i prilagođen osobama starije životne dobi. Anketni upitnik je konstruisan od sljedećih elemenata: sociodemografski podaci, samoprocjena kvaliteta života i skala kvaliteta života starih osoba.
Rezultati. Anketnim ispitivanjem obuhvaćeno je ukupno 159 ispitanika i to 56,6% muškaraca i 43,4% žena, od kojih je veći broj ispitanika bio starosti 65−75 godina (67,3%). Prosječna vrijednost zdravstvenog statusa (M=2,17; SD=0,68) je viša od očekivanog prosjeka, socijalni status (M=1,93; SD=0,60) i socijalne potrebe (M=1,91; SD=0,72) su nešto niže od teorijske sredine. Finansijski status ima prosječnu vrijednost (M=2,08; SD=0,59). Distribucija socijalnih potreba je nezadovoljavajuća. Dobijena vrijednost skale samoprocjene kvaliteta života je na teorijskoj sredini (M = 5,54, SD = 2,47) što ukazuje da je distribucija dobijenih ocjena kvaliteta života simetrična.
Zaključak. Finansijski status značajno utiče na kvalitet života starih osoba. Distribucija socijalnih potreba je nezadovoljavajuća. Nivo obrazovanja znatno utiče na kvalitet života, ispitanici sa visokom stručnom spremom imaju bolji zdravstveni, socijalni i finansijski status u odnosu na stare osobe sa nižim stepenom obrazovanja.
Ključne riječi: kvalitet života, stare osobe, procjena, finansijski status, socijalne potrebe

Psihosocijalni faktori rizika za nastanak lumbalnog bola kod medicinskih tehničara u jedinici intenzivnog liječenja Kliničkog centra Crne Gore

Dragana Jovanović, Dragana Backović, Ljubica Pejakov

Biomedicinska istraživanja 2020;11(2):136–142 doi:10.7251/BII2002136J

PDF 

Sažetak


Psihosocijalni faktori rizika za nastanak lumbalnog bola kod medicinskih tehničara u jedinici intenzivnog liječenja Kliničkog centra Crne Gore

Dragana Jovanović, Dragana Backović, Ljubica Pejakov


Klinički centar Crne Gore, Podgorica, Crna Gora

Uvod. Lumbalni bol je čest u populaciji odraslih, a posebno čest kod medicinskih sestara kojе rade u intenzivnoj njezi. U našoj zemlji, što se tiče medicinskih tehničara, ovaj problem nije bio istraživan. Cilj nam je bio da ispitamo učestalost lumbalnog bola i njegovu povezanost sa psihosocijalnim karakteristikama.
Metode. Zadali smo upitnik koji se sastojao iz opštih demografskih podataka, pitanja o lumbalnom bolu, Kvebek skale onesposobljenosti usljed lumbalnog bola i Bekov inventar depresivnosti. Imali smo 50 ispitanika sa svih odjeljenja intenzivnog liječenja Kliničko bolničkog centra Crne Gore.
Rezultati. Učestalost lumbalnog bola kod medicinskih sestara/tehničara (82%) je saglasna sa podacima širom svijeta, ali je učestalost ozbiljnog bola, po intenzitetu znatno veća (46%). Dobili smo značajnu povezanost lumbalnog bola mjerenog Kvebek skalom, sa godinama starosti i dužinom staža u intezivnoj njezi. Prosječni rezultati na Kvebek skali onesposobljenosti su značajno veći kod starijih od 40 godina nego kod mlađih grupa. Osobe koje duže od 20 godina rade na odjeljenju intenzivne njege imaju veće prosjeke na Kvebek skali nego osobe koje rade manje od pet godina. Dobili smo korelaciju od 0,44 između skora na Bekovom inventaru i Kvebek skali.
Zaključak. Smatramo da je nedostatak medicinske opreme karakteristične za rad u intenzivnoj njezi jedan od uzroka visoke učestalosti lumbalnog bola. Mislimo i da je nedovoljna informisanost medicinskih tehničara o značaju upotrebe zaštitnih položaja pri radu sa pacijentima uticala na njihovo rjeđe korišćenje, što je uticalo na učestalost i ozbiljnost lumbalnog bola. Ova dva faktora svakako imaju kumulativan efekat i ispoljila su se najviše kod starijih osoba u uzorku, to jest kod onih koji rade već dugo na odjeljenju intenzivne njege (više od 20 godina).
Ključne riječi: Lumbalni bol, intenzivna njega, medicinski tehničari, depresija, Crna Gora

Tjelesna kompozicija kao pokazatelj rizika poremećaja ishrane kod studenata ženskog pola

Olivera Pilipović Spasojević, Nenad Ponorac,
Mira Spremo

Biomedicinska istraživanja 2020;11(2):143–150 doi:10.7251/BII2002143P

PDF 

Sažetak


Tjelesna kompozicija kao pokazatelj rizika poremećaja ishrane kod studenata ženskog pola

Olivera Pilipović Spasojević1,2, Nenad Ponorac1,
Mira Spremo1,3


1Univerzitet u Banjoj Luci, Medicinski fakultet, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Zavod za fizikalnu medicinu i rehabilitaciju „Dr Miroslav Zotović“, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
3Univerzitetski Klinički centar Republike Srpske, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Tranzicija na fakultetsko obrazovanje kao stresno razdoblje, te potreba za dopadljivosti u izgledu mlade žene može biti okidač promjene odnosa prema vrsti i načinu ishrane. Tjelesna kompozicija je bitna komponenta nutritivnog statusa i najčešći parametar koji se koristi kao pokazatelj izgleda tijela. Neprimjetan početak poremećaja ishrane lako može postati preokupacija jelom i tjelesnom masom. Cilj ovog istraživanja je da utvrdimo da li parametrima tjelesne kompozicije možemo kvalitetno detektovati ispitanice sa problemima ishrane.
Metode. Epidemiološka opservaciona analitička studija je obuhvatila reprezentativan uzorak od 408 zdravih studentkinja uzrasta od 19 do 22 godine starosti. Za potrebe istraživanja koristili smo kratki socio-demografski upitnik, standardizovani Upitnik za procjenu poremećaja ishrane – Eating attitude test-26 za antropometrijsko mjerenje težine i indeksa tjelesne mase (BMI) vršeno je sa Omron BF 510 medicinskim uređajem.
Rezultati. Uzorak studentkinja je bio starosne dobi od Mean = 20,5 godina prosječne visine 168,65 cm (SD=6,01), tjelesne mase 63,09 kg (SD=9,9) i BMI 22,1 (SD=3,2). Na osnovu EAT-26 (Mean=13,24 i SD=7,97) detektovano je 16,7% osoba sa rizikom poremećaja ishrane.
Zaključak. Maksimalna vrijednost Youdenov-og indeksa od 0,24 ROC analizom potvrđuje stav da parametri tjelesne kompozicije nisu dovoljni kao pouzdani pokazatelji postojanja poremećaja ishrane, te EAT-26 nema pouzdanu i prihvatljivu vrijednost kao samostalan test za procjenu riziko faktora kroz različite stavove i odstupajuća ponašanja u ishrani. Stoga, za detekciju, praćenje i preventivno djelovanje potrebno je sprovoditi redovne sistematske preglede među studentskom populacijom.
Ključne riječi: poremećaj ishrane, tjelesna kompozicija, studentkinje

Uticaj verbalnih, auditivnih i vizuelnih podsticaja na likovnu percepciju i recepciju učenika osnovne škole

Marko R. Popadić, Siniša Ristić

Biomedicinska istraživanja2020;11(2):151–158 doi:10.7251/BII2002151P

PDF 

Sažetak


Uticaj verbalnih, auditivnih i vizuelnih podsticaja na likovnu percepciju i recepciju učenika osnovne škole

Marko R. Popadić1, Siniša Ristić2


1Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Akademija likovnih umjetnosti, Trebinje, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Recepcija umjetničkih djela ili doživljavanje umjetničkih djela je složen proces, koji sadrži kreativne komponente. U svojoj suštini doživljaj umjetničkog djela podrazumijeva reprodukciju u gledaočevoj svijesti doživljaja i uzbuđenja koje je imao sam umjetnik u procesu stvaranja tih istih djela. Prilikom posmatranja vizuelnih slika, naša percepcija usmjerena je ka identifikaciji objekata, a kada se posmatraju vizuelne slike kao umjetnička djela, takođe smo orijentisani ka doživljavanju – imamo subjektivnu reakciju na elemente, kao što stu stilske i strukturalne karakteristike. Cilj istraživanja je da se ispita efikasnost kvazi-eksperimentalnog programa nazvanog Uticaj verbalnih, auditivnih i vizuelnih podsticaja, koji je osmišljen tako da podstiče likovnu percepciju i likovnu recepciju učenika u nastavi likovne kulture.
Metode. Primijenjena je kvazi-eksperimentalna metoda sa paralelnim grupama. Istraživanje je realizovano na uzorku od 98 učenika, od toga je eksperimentalnu grupu činilo 45, a kontrolnu 53 učenika sa područja Trebinja. Za potrebe istraživanja korišten je Test LV1 koji ispituje opštu likovnu kreativnost, kao i likovnu percepciju i likovnu recepciju (likovnu aprecijaciju).
Rezultati. Rezultati istraživanja ukazuju na to da je eksperimentalni program uticao na razvoj likovno-perceptivnih (F=3,76; p=0,05) i likovno-receptivnih (F=8,01; p=0,00) sposobnosti učenika u nastavi likovne kulture, jer su učenici eksperimentalne grupe postigli značajno bolje rezultate od učenika kontrolne grupe. Eksperimentalni program je usklađen sa nastavnim planom i osmišljen tako da utiče na razvoj likovno-perceptivnih i likovno-receptivnih sposobnosti učenika.
Zaključak. Dobijeni rezultati ukazuju na to da je moguće uticati na razvoj likovno-perceptivnih i likovno-receptivnih sposobnosti učenika vodeći se posebno osmišljenim programom koji je u ovom istraživanju bio usmjeren na podsticanje verbalnih, auditivnih i vizuelnih aspekata likovnog izraza.
Ključne riječi: likovna percepcija, likovna recepcija, nastava likovne kulture

 

 

ZA PRAKSU

 

Javnozdravstveni značaj ateroskleroze

Vesna Lazić, Biljana Mijović, Miloš Maksimović

Biomedicinska istraživanja 2020;11(2):159–166 doi:10.7251/BII2002159L

PDF 

Sažetak


Javnozdravstveni značaj ateroskleroze

Vesna Lazić1, Biljana Mijović2, Miloš Maksimović3


1JZU Institut za javno zdravstvo Republike Srpske, Regionalni centar Zvornik, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
3Univerzitet u Beogradu, Medicinski fakultet Beograd, Institut za higijenu sa medicinskom ekologijom, Srbija

Ateroskleroza je vodeći uzrok kardiovaskularnih bolesti (KVB) širom sveta. U poslednje vreme mortalitet i morbiditet od KVB pokazuje trend pojave u ranijim godinama, dok su donedavno to bile bolesti uglavnom starije dobi. U razvijenim zemljama tokom poslednjih 50 godina došlo je do pada smrtnosti od bolesti uzrokovanih aterosklerozom. Međutim, takva slika se ne reflektuje na nerazvijene zemlje i zemlje u razvoju gde je smrtnost i dalje na visokom nivou. Identifikovani su faktori rizika čijom kontrolom se može uticati na smanjenje morbiditeta i mortaliteta od KVB povezanih sa aterosklerozom. Međutim, u tzv. promenjivim faktorima rizika se izdvajaju povećana koncentracija LDL frakcije holesterola (eng. Low density Lipoproteins, LDL) i/ili smanjena koncentracija HDL frakcije holesterola (eng. High density Lipoptoteins, HDL), hipertenzija, konzumiranje cigareta, Diabetes Mellitus/metabolički sindrom, nepravilna ishrana, dok je genetska predispozicija za sada još uvek nepromenjivi faktor rizika. U cilju smanjenja oboljevanja od ateroskleroze, Svetska zdravstvena organizacija preporučuje dvostruki pristup koji podrazumeva javnozdravstvene intervencije za smanjenje populacionih faktora rizika i medicinske intervencije za osobe sa visokim rizikom uz stroži nadzor nad faktorima rizika. Primer multisektorske javnozdravstvene inetrvencije uključuje povećanje taksi na cigarete, alkohol, zatim masovna kampanja promovisanja fizičke aktivnosti i pravilne ishrane, odnosno zdravih stilova života.
Ključne reči: ateroskleroza, kardiovaskularne bolesti, javnozdravstveni značaj

Prehrambene navike i stanje uhranjenosti adolescenata

Srđan Živanović, Veselinka Kulić, Natalija Hadživuković, Jelena Pavlović, Sandra Matović

Biomedicinska istraživanja 2020;11(2):167–175 doi:10.7251/BII2002167Z

PDF 

Sažetak


Prehrambene navike i stanje uhranjenosti adolescenata

Srđan Živanović1, Veselinka Kulić2, Natalija Hadživuković1, Jelena Pavlović1, Sandra Matović1


1Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2JU Srednjoškolski centar „Foča”, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Pojam pravilne ishrane podrazumijeva zadovoljenje potreba organizma za dnevnim unosom energije i dovoljnom količinom prehrambenih i zaštitnih materija koje su neophodne za održavanje funkcija organizma i zdravlja. Nutrijenti su podijeljeni na makronutrijente (bjelančevine, ugljeni hidrati i masti) i mikronutrijente (vitamini i minerali), a ubrzan rast i razvoj tokom adolescencije zahtijevaju veće potrebe za hranljivim materijama, a zahtjevi za energijom i ishranom moraju da odgovaraju potrebama adolescenata. Tokom rasta i razvoja postoje povećane potrebe za vitaminima i mineralima naročito za kalcijumom, željezom, cinkom, vitaminom D, vitaminima B kompleksa i vitaminom C, a nedovoljne potrebe za proteinima utiču na razvoj mišića i nivo energije. Pravilna ishrana i pravilne prehrambene navike u razdoblju odrastanja su od izuzetne važnosti za odgovarajući fizički, psihosocijalni i kognitivni rast i razvoj djeteta. Poremećaji ishrane najčešće nastaju kao posljedica smanjenog ili povećanog energetskog unosa, a najčešći su anemija, anoreksija i bulimija, gojaznost i komorbiditedi, te, loše navike u ishrani. Kada je u pitanju sprovođenje raznih programa za prevenciju loših prehrambenih navika i poremećaja u ishrani osnovnu ulogu bi trebalo da preuzme rukovodstvo škole, stručni timovi i roditelji učenika. Preporučuju se preventivni pregledi i mjerenja parametara uhranjenosti koji bi utvrdili poremećaje uhranjenosti jednom ili dva puta godišnje.
Ključne riječi: ishrana, djeca, stanje uhranjenosti, prehrambene navike

Značaj primjene dokumentacije u sestrinskoj praksi

Amajla Topuz, Ivana Miljković

Biomedicinska istraživanja 2020;11(2):176–182 doi:10.7251/BII2002176T

PDF 

Sažetak


Značaj primjene dokumentacije u sestrinskoj praksi

Amajla Topuz, Ivana Miljković


Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Odsjek Zdravstvena njega, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Sestrinstvo je disciplina utemeljena da ljudima pomaže da ostvare produktivan i zdrav život, da se sa oštećenjima ili nedostacima zdravlja nose na najbolji način, koristeći se utemeljenim vještinama. Primjena sestrinskih intervencija i mjera koje se baziraju na analizi i procjeni bolesnikovih potreba, uočenih problema i poteškoća, njegovih sposobnosti i mogućnosti, te na konstantnoj ocjeni i provjeri dobijenih rezultata, provodi se kroz proces zdravstvene njege. Racionalna i logična osnova za rješavanje i utvrđivanje pacijentovih problema je proces zdravstvene njege. Neophodnost za povezanošću profesija i svih hijerarhijskih struktura je prioritet za sprovođenje sestrinske dokumentacije u centralizovani informativni sistem. Zadatak sestrinske dokumentacije je omogućiti pravilnu i dobru komunikaciju između nemedicinskog i medicinskog osoblja, medicinskih sestara, porodica, kao i sistemom zdravstva tokom sveukupnog procesa njege pacijenata.
Ključne riječi: sestrinska dokumentacija, utemeljene vještine, nedostaci, medicinska sestra, zdravstvena zaštita

 

PRIKAZ BOLESNIKA

 

Endodontski tretman mandibularnog očnjaka sa dva kanala

Dajana Nogo-Živanović, Dragan Ivanović, Tanja Ivanović, Marina Radanović, Biljana Vasiljević, Miljan Ćorić, Ivana Simić

Biomedicinska istraživanja 2020;11(2):183–187 doi:10.7251/BII2002183N

PDF 

Sažetak


Endodontski tretman mandibularnog očnjaka sa dva kanala

Dajana Nogo-Živanović1, Dragan Ivanović1, Tanja Ivanović1, Marina Radanović1, Biljana Vasiljević2,
Miljan Ćorić1, Ivana Simić1


1Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Dom zdravlja Doboj, Doboj, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Uspešnost endodontskog tretmana zavisi od znanja i sposobnosti kliničara da prepozna i dijagnostikuje prisustvo anatomskih i morfoloških varijacija korenskog i kanalnog sistema. U većini slučajeva mandibularni očnjaci poseduju jedan koren i jedan korenski kanal. Bez obzira na malu učestalost mandibularnih očnjaka sa jednim korenom i dva korenska kanala, ne treba zanemariti ovu varijaciju, jer prisustvo drugog kanala može dovesti do poteškoća u endodontskom tretmanu. Ovaj rad predstavlja prikaz slučaja mandibularnog očnjaka sa dva korenska kanala.
Prikaz bolesnika. Kod pedesetčetvorogodišnjeg pacijenta bol je bila prisutna u donjem desnom očnjaku. Kliničkim i radiografskim ispitivanjem otkriveno je prisustvo kompozitnog ispuna i karijesa sa periapikalnim rasvetljenjem i osetljivošću na perkusiju u mandibularnom očnjaku sa desne strane. Pažljivom analizom dijagnostičkog radiograma uočeno je prisustvo dva korenska kanala. Postavljena je dijagnoza akutnog apikalnog parodontitisa i sprovedena je endodontska terapija korenskih kanala po standardnim protokolima.
Zaključak. Iako je prevalenca mandibularnih očnjaka sa dva kanala niska, kliničar bi uvek trebalo da ima na umu varijacije u broju kanala kako bi pravilno postupio u toku terapije takvih slučajeva.
Ključne reči: endodontska terapija, morfologija kanala, mandibularni očnjak

Limbergov režanj kao najjednostavnije rešenje u pokrivanju defekata kože različite veličine i lokalizacije

Siniša Kojić, Zuhra Memić, Vera Sabljak, Helena Marić Kujundžić, Bojan Kujundžić, Miroslav Obrenović

Biomedicinska istraživanja 2020;11(2):188–194 doi:10.7251/BII2002188K

PDF 

Sažetak


Limbergov režanj kao najjednostavnije rešenje u pokrivanju defekata kože različite veličine i lokalizacije

Siniša Kojić1,2, Zuhra Memić1, Vera Sabljak1, Helena Marić Kujundžić2,3, Bojan Kujundžić2,3, Miroslav Obrenović2


1Specijalna bolnica za plastičnu i rekonstruktivnu hirurgiju „Klinika Varis“, Beograd, Srbija
2Univerzitetska bolnica u Foči, Foča, Republika Srpska, BiH
3Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, BiH

Uvod. Bilo da se radi o klasičnoj verziji režnja ili o modifikaciji, Limbergov režanj predstavlja svrsishodno rešenje u pokrivanju malih i srednjih defekata, a na pojedinim lokalizacijama i za pokrivanje velikih defekata kožnog pokrivača. Predstavlja lokalni, transpozicioni režanj koji se pokazao kao sigurna opcija.
Metode. Pokrivanje defekata smo postigli markiranjem i planiranjem defekta koji ima oblik jednakostraničnog romba sa produžavanjem kraće dijagonale za dužinu stranice i povlačenjem paralele sa stranicom defekta, čime se mogu iskonstruisati četiri različita režnja. Prikazali smo 50 pacijenata operativno lečenih u Specijalnoj bolnici za plastičnu i rekonstruktivnu hirurgiju Varis u Beogradu i Univerzitetskoj Bolnici u Foči, u vremenskom periodu od 2018. do 2020. godine. Kod svih pacijenata smo koristili Limbergov režanj kao metodu rekonstrukcije defekta.
Prikazi bolesnika. Na uzorku do 50 pacijenata, prosečna starost je bila 60,3 godine. U pogledu etiologije, najčešće se radilo o kožnim promenama tipa bazocelularnog karcinoma 58%, skvamocelularnog karcinoma 24% i na poslednjem mestu melanoma 8%, sa najčešćim predilekcionim mestima – lice 22 pacijenta i lumbosakralni predeo kod osam pacijenata. Dobro isplaniran Limbergov režanj daje minorne komplikacije u smislu blaže rubne infekcije kod jednog pacijenta i to kao ranu komplikaciju i razvučen ožiljak kao kasnu komplikaciju, takođe kod jednog pacijenta. Ostale komplikacije u našoj seriji nismo zabeležili.
Zaključak. Za dobijanje najboljeg mogućeg funkcionalnog i estetskog rezultata uz minimalno narušavanje davajuće regije, uz poštovanje anatomije i osnovnih principa plastične hirurgije, Limbergov režanj predstavlja odličan izbor u rekonstrukciji defekata različite veličine.
Ključne reči: Limbergov režanj, lokalni režanj, defekti, rekonstrukcija