BIOMEDICINSKA ISTRAŽIVANJA

Godište 11, broj 1, jun 2020.


ORIGINALNI NAUČNI RADOVI

Diferencijalna plastičnost humanih monocita u kulturi ćelija

Bojan Joksimović, Sergej Tomić, Marina Bekić, Miloš Vasiljević, Dragana Vučević, Miodrag Čolić

Biomedicinska istraživanja 2020; 11(1):1-10 doi:10.7251/BII2001001J

PDF 

Sažetak


Diferencijalna plastičnost humanih monocita u kulturi ćelija

Bojan Joksimović1, Sergej Tomić2, Marina Bekić2, Miloš Vasiljević1, Dragana Vučević3, Miodrag Čolić1,2


1Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet Foča, Centar za Biomedicinska istraživanja, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Beogradu, Institut za primenu nuklearne energije, Beograd, Srbija
3Vojno-medicinska akademija, Institut za medicinska istraživanja, Beograd, Srbija

Uvod. Humani monociti su heterogena i plastična populacija ćelija sa sposobnošću da se fenotipski i funkcionalno izmijene kao odgovor na stimuluse iz lokalne mikrosredine. Cilj našeg istraživanja bio je da se ispita potencijal humanih monocita za diferencijaciju u druge ćelijske populacije u zavisnosti od vrste citokina (IL-4 i IL-6) dodate u kulturi i da se uporede fenotipske i funkcionalne karakteristike dobijenih ćelija.
Metode. Mononuklearne ćelije periferne krvi (PBMNC) su izolovane iz leukocitnog koncentrata zdravih donora. Monociti, koji su izdvojeni iz PBMNC adherencijom na plastici, su kultivisani u medijumu za dendritske ćelije (DC), tokom 5 dana, u prisustvu faktora rasta granulocitno-makrofagnih kolonija (GM-CSF), ili sa GM-CSF uz dodatak interleukina-4 (IL-4) ili IL-6. Nakon kultivacije, analizirane su fenotipske karakteristike ovih ćelija protočnom citometrijom, dok su nivoi produkovanih citokina analizirani ELISA metodom. Potencijal diferentovanih ćelija u modulaciji proliferacije alogenih T ćelija su ispitivani ko-kultivacijom ovih ćelija sa PBMNC.
Rezultati. GM-CSF je diferentovao monocite u M0/M1 makrofage (MØ). Kombinovana primjena GM-CSF i IL-4 dovela je do diferencijacije monocita u nezrele DC, dok je primjena GM-CSF i IL-6 transformisala monocite u monocitne mijeloidne supresorske ćelije (M-MDSC). Sve ćelijske populacije su ispoljile tipične monocitno/makrofagne markere kao što su CD14, CD11b, CD16 i CD33, HLA-DR, CD209 i CD86, ko-stimulatorni marker. DC i M-MDSC su ispoljile CD1a i CD11c, nasuprot M0/M1 MØ. Eskpresija HLA-DR, CD1a, CD209 i CD86 bila je najviša na DC populaciji. Ekspresija CD33 i CD16 je bila najviša na M-MDSC, što je praćeno najnižom ekspresijom HLA-DR. Potencijal za proliferaciju T ćelija bio je najviši u kulturama PBMNC sa DC, dok su M-MDSC imale suprotan, supresivni, efekat. Ove razlike su bile povezane sa visokom produkcijom imunosupresivnih citokina kao što su IL-10, IL-27 i TGF-β od strane M-MDSC.
Zaključak. Ova studija je potvrdila plastičnost humanih monocita u pogledu njihove diferencijacije u zavisnosti od dodatih citokina u kulturi. Fenotipske karakteristike ovih ćelija su korelisale sa produkcijom citokina koji su uključeni u modulaciju proliferacije T ćelija.
Ključne riječi: plastičnost, diferencijacija, monociti, kultura, citokini, proliferacija T ćelija

Celulozni nanokristali indukuju dozno-zavisni efekat na citotoksičnost i proliferaciju humanih mononuklearnih ćelija periferne krvi

Miloš Vasiljević, Sergej Tomić, Marina Bekić, Bojan Joksimović, Dragana Vučević, Miodrag Čolić

Biomedicinska istraživanja 2020; 11(1):11-19 doi:10.7251/BII2001011V

PDF 

Sažetak


Celulozni nanokristali indukuju dozno-zavisni efekat na citotoksičnost i proliferaciju humanih mononuklearnih ćelija periferne krvi

Miloš Vasiljević1, Sergej Tomić2, Marina Bekić2, Bojan Joksimović1, Dragana Vučević3, Miodrag Čolić1,2


1Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet Foča, Centar za Biomedicinska istraživanja, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Beogradu, Institut za primenu nuklearne energije, Beograd, Srbija
3Vojno-medicinska akademija, Institut za medicinska istraživanja, Beograd, Srbija

Uvod. Celulozni nanokristali (CNCs) su atraktivni prirodni materijali koji imaju brojne primjene u oblasti biomedicine. Zahvaljujući specifičnim biomehaničkim svojstvima, hemijskim karakteristikama njihove površine, niskoj cijeni i obnovljivosti izvora, pripadaju naprednim nanomaterijalima i predstavljaju odličnu zamjenu za tradicionalne celulozne materijale. Međutim, prije biomedicinske primjene neophodno je provjeriti citokompatibilnost i imunomodulacijska svojstva prirodnih (n)CNCs, koja nisu u potpunosti istražena. Zato je cilj ovog rada bio da se ispita dozno zavisni efekat nCNCs na citotoksičnost i proliferaciju humanih mononuklearnih ćelija periferne krvi (PBMNCs) in vitro.
Metode. PBMNCs, dobijene od zdravih dobrovoljnih davaoca krvi, su kultivisane sa nCNCs. Vijabilnost ćelija je analizirana pomoću protočne citometrije, dok je proliferacija ispitivana na osnovu MTT testa, testa ugradnje [3H]-timidina i detekcijom produkcije interleukina-2 (IL-2).
Rezultati. Rezultati citotoksičnosti pokazuju da nijedna od koncentracija nCNCs (50-400 μg/ml) nije uticala na nekrozu PBMNCs, dok je apoptozu indukovala najveća koncentracija nCNCs u poređenju sa kontrolom (p<0,05). Neočekivano, najveća koncentracija nCNCs je povećala metaboličku aktivnost fitohemalutininom (PHA)-stimulisanih ćelija u poređenju sa kontrolom (p<0,05). Suprotno ovim rezultatima, manje koncentracije nCNCs (50 μg/ml and 100 μg/ml) su stimulisale proliferaciju PBMNCs (p<0,05 i p<0,001). To je bilo praćeno povećanjem produkcije IL-2 (100 μg/ml) (p<0,001).
Zaključak. Rezultati ukazuju da necitotoksične koncentracije nCNCs moduliraju proliferaciju PBMNCs, fenomen koji do sada nije objavljen u literaturi i zato može biti koristan za dalja istraživanja.
Ključne riječi: celulozni nanokristali, mononuklearne ćelije periferne krvi, kultura, citotoksičnost, proliferacija

Efikasnost dva različita antibiotska rastvora u prezervaciji svježe amnionske membrane

Vesna Ljubojević, Sanja Jovičić, Milka Mavija, Zoran Vujković

Biomedicinska istraživanja 2020; 11(1):20-28 doi:10.7251/BII2001020L

PDF 

Sažetak


Efikasnost dva različita antibiotska rastvora u prezervaciji svježe amnionske membrane

Vesna Ljubojević1, Sanja Jovičić1, Milka Mavija2, Zoran Vujković3


1Univerzitet u Banjoj Luci, Medicinski fakultet, Odsjek za histologiju i embriologiju, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitetski klinički centar Republike Srpske, Klinika za oftalmologiju, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
3Univerzitetski klinički centar Republike Srpske, Klinika za neurologiju, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Amnionska membrana koristi se u transplantacijskoj hirurgiji, oftalmologiji, dermatologiji. Za prezervaciju amnionske membrane su razvijene različite metode: hipotermno čuvanje, krioprezervacija, liofilizacija. Transplantacija svježe hipotermno čuvane amnionske membrane izaziva inflamatorni odgovor niskog intenziteta. Za pripremu i hipotermno čuvanje amnionske membrane bira se antibiotski rastvor koji će efikasno djelovati protiv mikroorganizama koji obično kontaminiraju tkivo. Cilj ove studije bio je da se uporedi efikasnost dva različita antibiotska rastvora za prezervaciju svježe amnionske membrane i utvrdi histološka struktura amnionske membrane nakon postupka prezervacije.
Metode. Petnaest svježih amnionskih membrana je hipotermno prezervirano u rastvoru penicilina u BSS (koncentracija 2000 IU/ml BSS), a petnaest u rastvoru antibiotika u BSS koji sadrži benzilpenicilin (50 µg/ml), gentamicin (100 µg/ml), ciprofloksacin (200 µg/ml) i flukonazol (100 µg/ml). Sve amnionske membrane su nakon pripreme i nakon hipotermnog čuvanja, tokom dvije sedmice, mikrobiološki testirane. Histološka analiza trideset amnionskih membrana nakon procesa prezervacije je urađena.
Rezultati. Petnaest amnionskih membrana je bilo sterilno nakon hipotermne prezervacije u rastvoru penicilina. Takođe, petnaest amnionskih membrana je bilo sterilno nakon hipotermne prezervacije u rastvoru antibakterijskih agenasa (penicilin, gentamicin, ciprofloksacin) i flukonazola. Histološkom analizom amnionskih membrana nakon procesa prezervacije je utvrđena očuvana histološka struktura. Prosječna debljina amnionske membrane je bila 35,33±11,03 µm.
Zaključak. Oba antibiotska rastvora, onaj koji sadrži samo penicilin i onaj koji sadrži više antibakterijskih agenasa i flukonazol, obezbjeđuju sterilnost svježih hipotermno čuvanih amnionskih membrana tokom dvije nedjelje. U pripremi svježe hipotermno čuvane amnionske membrane prednost ima rastvor sa više antibiotika. Normalna struktura tkiva amnionske membrane je histološki potvrđena nakon procesa prezervacije.
Ključne riječi: amnionska membrana, prezervacija tkiva, histološke karakteristike

Ekspresija matriks metaloproteinaze 9 kod stečenog holesteatoma srednjeg uha

Dalibor Vranješ, Slobodan Spremo, Siniša Šolaja

Biomedicinska istraživanja 2020; 11(1):29–36 doi:10.7251/BII2001029V

PDF 

Sažetak


Ekspresija matriks metaloproteinaze 9 kod stečenog holesteatoma srednjeg uha

 

Dalibor Vranješ1,2, Slobodan Spremo1,2, Siniša Šolaja3


1Univerzitet u Banjoj Luci, Medicinski fakultet, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitetski klinički centar Republike Srpske, Klinka za bolesti uha, grla i nosa, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
3Univerzitetska bolnica Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Uvod. Matriks metaloproteinaza 9 (MMP-9) ima jednu od ključnih uloga u migraciji inflamatornih ćelija i destruktivnom ponašanju stečenog holesteatoma srednjeg uha. Cilj studije je bio da se utvrde nivoi ekspresije MMP-9 kod hroničnog otitis media, sa i bez stečenog holesteatoma i njihova korelacija sa patomorfološkim promjenama na membrani timpani (MT).
Metode. Imunohistohemijska studija je uključila 178 ispitanika oba pola, od 5 do 75 godina, koji su podvrgnuti mikrohirurškom liječenju hroničnog otitis media (HOM) u Klinici za bolesti uha, grla i nosa, Univerzitetskog kliničkog centra RS, Banja Luka od 2015. do 2018. godine. Ispitanici su podijeljeni u dvije grupe na osnovu prisustva ili odsustva stečenog holesteatoma: 97 (HHOM) i 81 (HOM). Uzorci perimatriksa stečenog holesteatoma (n=97) i inflamirane sluznice srednjeg uha (n=81) su uzeti intraoperativno. Intraoperativnom eksploracijom je ispitivano prisustvo retrakcije i pojedinih tipova i podtipova perforacije MT. Nivoi ekspresije MMP-9 su određeni imunohistohemijskom analizom.
Rezultati. U prisustvu holesteatoma i visoko pozitivne ekspresije MMP-9, veća je vjerovatnoća pojave ivičnog tipa perforacije MT (p<0,01), dok je kod negativne ekspresije MMP-9 u HOM grupi, veća vjerovatnoća centralnog tipa perforacije MT (p<0,01). Veća je vjerovatnoća prisustva atik podtipa perforacije MT kod ispitanika s holesteatomom i umjereno pozitivne ekspresije MMP-9 (p<0,01). Nije dokazan statistički značajan doprinos nijednog od faktora u predikciji uticaja na pojavu retrakcije MT.
Zaključak. Prisustvo stečenog holesteatoma srednjeg uha i visoko pozitivna ekspresija MMP-9 čine statistički značajne prediktore ivičnog tipa i atik podtipa perforacije MT. Nivoi ekspresije MMP-9 mogu da imaju potencijalni klinički značaj u nastanku ireverzibilnih patomorfoloških promjena na MT kod holesteatoma srednjeg uha.
Ključne riječi: holesteatom, matriks metaloproteinaza 9, membrana timpani

Sindrom sagorijevanja kod medicinskih sestara-tehničara u jedinicama intenzivnih njega Kliničkog centra Crne Gore

Dragana Backović, Dragana Jovanović, Ljubica Pejakov

Biomedicinska istraživanja 2020; 11(1):37–43 doi:10.7251/BII2001037B

PDF 

Sažetak


Sindrom sagorijevanja kod medicinskih sestara-tehničara u jedinicama intenzivnih njega Kliničkog centra Crne Gore

Dragana Backović, Dragana Jovanović, Ljubica Pejakov


Klinički centar Crne Gore, Podgorica, Crna Gora

Uvod. Sindrom sagorijevanja je veoma onesposobljavajući zdravstveni problem. Često se sagledava kroz faktore emocionalne iscrpljenosti, depersonalizacije i smanjene radne efikasnosti. Koliko nam je poznato, u Crnoj Gori ovaj problem nije ispitivan na medicinskom osoblju.
Metode. U radu je korišćen upitnik o demografskim karakteristikama uzorka i Upitnik sindroma sagorijevanja Kristine Maslač. Kao okosnicu sindroma koristili smo emocionalnu iscrpljenost.
Rezultati. Prikupili smo 59 validnih upitnika. Uzorak čini 45 žena i 14 muškaraca. 12% ispitanika ima sve karakteristike sindroma sagorijevanja, 27% je prenapregnuto (od čega velika većina uz to neefikasno) i dodatnih 10% je neefektivno. Dobili smo značajne povezanosti između postojanja hronične bolesti sa jedne strane i emocionalne iscrpljenosti (p<0,000) i prosječnog ranga skale iscrpljenosti (p=0,001). Takođe, dobili smo povezanost smanjene radne efikasnosti i postojanja hronične bolesti (p=0,006).
Zaključak. Sindrom sagorijevanja je multidimenzionalan problem. Način sagledavanja mjerenih dimenzija diktira i rezultate. Svakako, dobili smo da je veliki dio našeg uzorka u nekoj vrsti problema vezanog za posao (sagorijevanje, prenapregnutost, radna neefektivnost). Značajna povezanost hroničnih bolesti sa emocionalnom iscrpljenošću, koja je veoma učestala, govori o potrebi daljih istraživanja radi dobrobiti medicinskog osoblja i funkcionisanja sistema zdravstva.
Ključne riječi: sindrom sagorijevanja, intenzivna njega, medicinske sestre-tehničari, Crna Gora, hronične bolesti

 

 

PREGLEDNI RADOVI

 

Ishrana kao faktor rizika za nastanak hroničnih nezaraznih bolesti

Vesna Lazić, Biljana Mijović, Miloš Maksimović

Biomedicinska istraživanja 2020; 11(1):44–53 doi:10.7251/BII2001044L

PDF 

Sažetak


Ishrana kao faktor rizika za nastanak hroničnih nezaraznih bolesti

Vesna Lazić1, Biljana Mijović2, Miloš Maksimović3


1JZU Institut za javno zdravstvo Republike Srpske, Regionalni centar Zvornik, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
3Univerzitet u Beogradu, Medicinski fakultet Beograd, Institut za higijenu sa medicinskom ekologijom, Srbija

Hronične nezarazne bolesti predstavljaju bolesti koje nastaju kao odgovor ljudskog organizma na mnogobrojne faktore među kojima su najbitniji ekološki i socio-ekonomski faktori. Svetska zdravstvena organizacija ih klasifikuje na osnovu statističkih podataka o mortalitetu i morbiditetu. Prvu četvorku u klasifikaciji po mortalitetu čine kardiovaskularne bolesti, zatim maligne bolesti, hronične respiratorne bolesti i šećerna bolest. Hronične nezarazne bolesti predstavljaju globalni javnozdravstveni problem, jer su uzrok preko 40 miliona smrti godišnje, od čega je trećina smrti vezana za populaciju starosti od 30 do 69 godina. Faktori rizika za nastanak hroničnih nezaraznih bolesti se dele na metaboličke i faktore životne sredine. Metabolički faktori rizika podrazumevaju postojanje hipertenzije, hiperglikemije, hiperlipidemije i gojaznosti. U faktore rizika životne sredine spadaju: konzumiranje alkohola i duvana, zatim fizička neaktivnost i nepravilna ishrana. Nepravilna ishrana osim što predstavlja rizik za nastanak HNB, uzrok je nastanka i metaboličkih faktora rizika, odnosno hipertenzije i gojaznosti. Svetski autoriteti iz oblasti ishrane su usmereni ka kreiranju preporuka za ishranu kako bi se zaustavio trend porasta, a kasnije i smanjio morbiditet od masovnih zarazanih bolesti.
Ključne reči: hronične nezarazne bolesti, faktori rizika, nepravilna ishrana

Maladaptivno ponašanje kod osoba sa intelektualnom ometenošću

Bojana Mastilo, Slađana Ćalasan

Biomedicinska istraživanja 2020; 11(1):54-63 doi:10.7251/BII2001054M

PDF 

Sažetak


Maladaptivno ponašanje kod osoba sa intelektualnom ometenošću

Bojana Mastilo, Slađana Ćalasan


Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Cilj ovog rada je da se pregledom dostupne literature omogući bolje razumijevanje prevalence i oblika maladaptivnog ponašanja, kao i faktora koji su povezani sa ovim ponašanjem kod osoba sa intelektualnom ometenošću.
Maladaptivno ponašanje je ponašanje koje je dovoljno često i/ili dovoljno ozbiljno da ograničava sposobnost funkcionisanja osobe u svakodnevnom životu, učenja novih vještina i sticanja pristupa društvenim resursima. Ono obuhvata niz ponašanja kao što su: fizička agresija prema stvarima ili ljudima, samopovređivanje, stereotipno ponašanje, seksualno neprimjereno ponašanje, uvredljivo ponašanje i dr. Studije naglašavaju velike varijacije u prevalenci maladaptivnog ponašanja kod osoba sa intelektualnom ometenošću koje se kreću u rasponu od 5,7% do 63,9%. Na pojavu maladaptivnog ponašanja može da utiče više faktora od kojih su značajni: pol, starost, težina IO, dodatna oštećenja, rezidencijalno okruženje, kognitivno-emocionalni faktori, disfunkcija komunikacije i dr. Zajednička karakteristika svih ovih ponašanja je negativan efekat na kvalitet života same osobe i osoblja koje se brine o njima.
Pored psihotropnih lijekova i bihevioralnih metoda, u liječenju maladaptivnog ponašanja se koriste razne psihoterapijske metode, kognitivni i emocionalni treninzi, kreativne terapijske metode i funkcionalna analiza ponašanja. Uslov je da su prilagođene razvojnom nivou individue i njenom načinu komunikacije.
Ključne riječi: maladaptivno ponašanje, intelektualna ometenost, prevalenca, faktori rizika

 

ZA PRAKSU

 

Kognitivna niša

Đorđe Petronić, Igor Vujović

Biomedicinska istraživanja 2020; 11(1):64–70 doi:10.7251/BII2001064P

PDF 

Sažetak


Kognitivna niša

Đorđe Petronić, Igor Vujović


Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Filozofski fakultet, Katedra za psihologiju, Pale, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

U zajedničkoj publikaciji sa Alfredom Raselom Volasom, Čarls Darvin je objasnio teoriju po kojoj se svi živi oblici razvijaju putem prirodne selekcije u kojoj je borba za opstanak imala efekat sličan vještačkoj selekciji koja se primjenjuje u selektivnom uzgoju. Pored podudarnosti gledišta o nastanku živog svijeta, ova dva naučnika imala su i neslaganja. Volas je tvrdio da inteligencija nikada nije mogla nastati kroz prirodnu adaptaciju, nego kao posljedica inteligentnog dizajna (intelligent design). Darvin je insistirao na tome da se ljudska inteligencija u potpunosti može objasniti teorijom evolucije. Ova razlika u gledištima ustvari je manifestacija različitosti u nastojanju da se odgovori na pitanje: “Zašto su ljudi tako pametni?”
U tom kontekstu, osnovni cilj ovog rada je izvršiti pregled literature iz evolucione psihologije i predstaviti objašnjenje evolucije ljudske inteligencije. Drugim riječima, ovim radom nastoji se objasniti zbog čega su ljudi danas u mogućnosti ostvariti takve intelektualne podvige kao što su matematika, nauka, filozofija, pravo itd, imajući u vidu da se ovakve sposobnosti ili talenti ne mogu naći u staništu iz koga su ljudi evoluirali. Rezultati su pokazali da evolucioni psiholozi smatraju da su ljudi tako inteligentni, jer su evoluirali kako bi popunili “kognitivnu nišu”. Kognitivna niša predstavlja način preživaljavanja koji karakteriše upravljanje okruženjem posredstvom kognicije i socijalne saradnje.
Ključne riječi: inteligencija, kognitivna niša, evolucija, adaptacija

Flinov efekat – generacijski rast koeficijenta inteligencije

Igor Vujović, Đorđe Petronić

Biomedicinska istraživanja 2020; 11(1):71–77 doi:10.7251/BII2001071V

PDF 

Sažetak


Flinov efekat – generacijski rast koeficijenta inteligencije

Igor Vujović, Đorđe Petronić


Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Filozofski fakultet, Katedra za psihologiju, Pale, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Osamdesetih godina devetnaestog vijeka pažnju javnosti privukla su istraživanja Džejmsa Flina (James Flynn), koji je uočio zanimljivu stvar, a to je da kako vrijeme prolazi ispitanici postižu sve veće skorove na testovima inteligencije. Uočena povećanja su prema njegovim istraživanjima i istraživanjima autora koji su se bavili navedenom tematikom u prosjeku 4,4 boda po dekadi. Ova povećanja varirala su u različitim sredinama, međutim skoro u svakoj državi gdje je rađeno istraživanje, uočena su bodovna povećanja na testovima inteligencije. Osim toga što je uočeno povećanje na testovima inteligencije, potrebno je bilo otkriti razloge koji stoje u pozadini ovakvih rezultata. U okviru ovog rada biće predstavljeni rezultati empirijskih istraživanja koji potvrđuju navedenu pojavu, te neka od mogućih objašnjenja zašto dolazi do nje. Kao mogući razlozi bodovnih povećanja, do sad u literaturi su se uglavnom navodili obrazovanje, izloženost testiranju, ishrana i medicinska njega, smanjenje broja članova u primarnoj porodici i heterozis.
Ključne riječi: Flinov efekat, inteligencija, povećanje koeficijenta inteligencije, neuropsihološka procjena

Kardioonkologija – novi izazov u kliničkoj praksi

Slađana Popović, Srđan Popović, Nikolina Dukić, Jelena Vladičić-Mašić, Olivera Čančar 

Biomedicinska istraživanja 2020; 11(1):78–85 doi:10.7251/BII2001078P

PDF 

Sažetak


Kardioonkologija – novi izazov u kliničkoj praksi

Slađana Popović1,2, Srđan Popović1,2, Nikolina Dukić1,2,
Jelena Vladičić-Mašić1, Olivera Čančar1,2


1Univerzitetska bolnica Foča, Centar za Internu medicinu, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet, Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

Svjedoci smo svakodnevnog povećanja broja oboljelih od malignih bolesti, a zbog napretka savremene onkološke terapije povećava se i broj preživjelih liječenih od malignih bolesti. Broj godina preživljenja nakon završene onkološke terapije je iz dana u dan sve veći, pa se maligna oboljenja iz kategorije terminalnih bolesti prevode u “hronične bolesti”. U ovoj specifičnoj grupi bolesnika, sada se povećava rizik od nastanka kardiovaskularnih bolesti. Novi izazov za kardiologe budućnosti će svakako biti liječenje ove grupe bolesnika. A sada se postavlja pitanje kardiološkog pristupa u liječenju onkoloških bolesnika. Na kardiologu je procjena i prevencija rizika nastanka kardiovaskularnih komplikacija kod onkološkog bolesnika u odnosu na njegovo preegzistentno stanje, kao i na vrstu primijenjene specifične onkološke terapije, njegovo dalje praćenje tokom terapije i nakon završene terapije. Ovo sve implicira da je neophodno stvaranje kardioonkoloških timova u našim ustanovama koje se bave liječenjem ove grupe bolesnika. To svakako dovodi i do potrebe za edukacijom iz nove oblasti koja je intersekcija dvije kliničke discipline, tj. kardiologije i onkologije, i posebna edukacija kardiologa o svim vrstama hemioterapije i njihovim potencijalnim kardiotoksičnim efektima. Sa druge strane onkolog mora biti obučen da prepozna bilo kakve rane znakove i simptome kardioloških komplikacija primijenjene terapije i da zatraži dalje kardiološko zbrinjavanje bolesnika. Cilj ovog revijalnog članka je da pomogne u svakodnevnoj praksi doktorima koji liječe ovu grupu bolesnika i da ukaže na potrebu multidisciplinarnog pristupa i stvaranja kardioonkološkog tima za sveobuhvatni, integrativni pristup kompleksnom, kardioonkološkom bolesniku.
Ključne riječi: kardioonkologija, kardiotoksičnost, rak, antraciklini, trastuzumab, hemioterapija, radioterapija, ultrazvuk

 

PRIKAZ BOLESNIKA

 

Endodontska terapija maksilarnog drugog molara sa dva korena – prikaz bolesnika

Dajana Nogo-Živanović, Dragan Ivanović, Tanja Ivanović, Ivana Simić

Biomedicinska istraživanja 2020; 11(1):86–89 doi:10.7251/BII2001086N

PDF 

Sažetak


Endodontska terapija maksilarnog drugog molara sa dva korena – prikaz bolesnika

 

Dajana Nogo-Živanović, Dragan Ivanović, Tanja Ivanović,
Ivana Simić


Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet Foča, Republika Srpska,


Uvod. Uspeh endodontskog tretmana zavisi od adekvatne biomehaničke obrade i opturacije celokupnog sistema kanala korena. Najčešći uzrok neuspeha endodontskog tretmana su netretirani, neadekvatno obrađeni ili opturisani kanali korena. Najveći broj neuspelih endodontskih tretmana zabeležen je nakon endodontske terapije maksilarnih molara, zbog kompleksne građe korenskog i kanalnog sistema. Cilj rada je da se prikaže endodontska terapija maksilarnog drugog molara sa dva korena i dva kanala.
Prikaz bolesnika. U radu je prikazana endodontska terapija maksilarnog drugog molara sa dva korena i dva kanala kod pacijenta starosti 32 godine. Nakon analize preoperativnog radiograma, trepanacije pulpne komore i formiranja pristupnog kaviteta, lokalizovana su dva otvora korenskih kanala. Sprovedena je biomehanička obrada, nakon čega su u istoj poseti kanali definitivno opturisani gutaperka poenima i silerom.
Zaključak. Iako maksilarni drugi molari najčešće poseduju varijacije u pogledu broja korenskih kanala u bukalnim korenovima, prilikom endodontske terapije treba imati na umu i postojanje ređih anatomo-morfoloških varijacija, kao što je prisustvo dva korena i dva kanala.
Ključne reči: endodontska terapija, morfologija kanala, maksilarni drugi molar

Déjà vu fenomen kao simptom temporalno lobarne epilepsije kod osmogodišnje djevojčice – prikaz bolesnika

Goran Popović, Ranka Mirković, Dejan Bokonjić, Biljana Milinković, Tatjana Gavrilović-Elez

Biomedicinska istraživanja 2020; 11(1):90–95 doi:10.7251/BII2001086N

PDF 

Sažetak


Déjà vu fenomen kao simptom temporalno lobarne epilepsije kod osmogodišnje djevojčice – prikaz bolesnika

 

Goran Popović1, Ranka Mirković2, Dejan Bokonjić2, Biljana Milinković1, Tatjana Gavrilović-Elez1


1Univerzitetska bolnica Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina


Uvod. Već viđeno (franc. déjà vu) je fenomen koji doživi dvije trećine svih ljudi. Međutim, ovaj fenomen se može javiti i u sklopu aure kod temporalne lobarne epilepsije. Smatra se da u njegovom nastanku veliku ulogu ima hipokampus, odakle potiču pražnjenja kod ovog tipa epilepsije. Neki autori smatraju da kod ovih pacijenata déjà vu fenomen nije aura već ponekad može značiti napad sâm po sebi.
Metod. U ovom prikazu slučaja je opisana osmogodišnja djevojčica sa ponovljenim krizama svijesti.
Prikaz bolesnika. Cilj ovog rada je bio prikazati slučaj osmogodišnje djevojčice koja je imala tri krize svijesti, glavobolju u čeonom dijelu i déjà vu fenomen u više navrata. Djevojčici je po prijemu uzeta anamneza, urađen fizikalni pregled i ostale dijagnostičke pretrage. Na učinjenom EEG snimku nađena je povećana elektrokortikalna epileptička aktivnost iznad desne frontotemporalne regije. U terapiju su uključeni antiepileptički lijekovi (karbapin) koja dovodi do kontrole napada.
Zaključak. Potrebno je misliti na temporalnu lobarnu epilepsiju kod djece koja imaju déjà vu fenomene.
Ključne riječi: kriza svijesti, déjà vu, dijete, epilepsija, EEG

Orbitalne komplikacije akutnog rinosinuzitisa kod dece – prikaz slučaja

Ljiljana Krsmanović, Siniša Šolaja, Vladimir Turuntaš

Biomedicinska istraživanja 2020; 11(1):96–101 doi:10.7251/BII2001086N

PDF 

Sažetak


Orbitalne komplikacije akutnog rinosinuzitisa kod dece – prikaz slučaja

 

Ljiljana Krsmanović1,2, Siniša Šolaja1,2, Vladimir Turuntaš1,2


1Univerzitetska bolnica Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina
2Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet Foča, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina


Uvod. Akutni rinosinuzitisi (ARS) predstavljaju hetoregenu grupu zapaljenskih oboljenja sluzokože nosa i pneumatskih šupljina u kostima lica i lobanje. Rinosinuzitis je najčešća bolest u Sjedinjenim Američkim Državama. Procenjeno je da preko 30 miliona stanovnika godišnje ambulantno poseti lekara zbog ovog stanja, kao i da prosečno svaka šesta odrasla osoba oboli od ARS. Među svim komplikacijama ARS, preko 91% su orbitalne komplikacije (engl. orbital complications-OC) sa prosečnom prevalencom 6% i većom incidencom kod dece u odnosu na odrasle.
Prikaz bolesnika. Dvanaestogodišnji dečak, u pratnji majke, je zbog naglo nastalog, crvenog i bolnog otoka oba očna kapka levog oka, bola u levom oku i povišene temperature do 38,5ºC hitno upućen u otorinolaringološko odeljenje Univerzitetske bolnice Foča. Nakon urađene laboratorijske i CT imidžing dijagnostike, pregleda oftlamologa i stacionarnog kliničkog nalaza nakon 36h od ordinirane parenteralne trojne antibiotske terapije, pacijent je upućen u ustanovu tercijarnog tipa radi daljeg lečenja. Isto je sprovedeno konzervativno, tokom šest dana hospitalizacije.
Zaključak. Inicijalno lečenje orbitalnih komplikacija u dečijem uzrastu je konzervativno. Lečenje treba započeti empirijski, trojnom antibiotskom terapijom. Izbor antibiotika i protokoli lečenja u pedijatrijskoj populaciji još uvek nisu usaglašeni. Ali, ako nakon 36-48h od započetog konzervativnog lečenja klinički odgovor izostaje, bez obzira na stadijum orbitalne komplikacije, hiruško lečenje je apsolutno indikovano.
Ključne reči: akutni rinosinuzitis, orbitalne komplikacije, deca, lečenje